O'zMU » Ma'lumotlar » Baholash tizimidan foydalanish

 

TALABALAR BILIMINI NAZORAT QILISH VA BAHOLASHNING REYTING TIZIMI TO‘GRISIDA YO‘RIQNOMA

 

Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasining "Ta`lim to‘g‘risida"gi va "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to‘g‘risida"gi qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil 16 avgustdagi 343-son "Oliy ta`limning Davlat ta`lim standartlarini tasdiqlash to‘grisida"gi qaroriga hamda Oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligining 2009 yil 11 iyuldagi 204-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan hamda Adliya vazirligi tomonidan 2009 yil 10-iyulda 1981-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan "Oliy ta`lim muassasalarida talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning reyting tizimi to‘g‘risida”gi Nizom talablariga muvofiq ishlab chiqilgan. U Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetida talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning reyting tizimining joriy etilishini tartibga soladi.

I. Umumiy qoidalar

1. Talabalar bilimini nazorat qilish va reyting tizimi orqali baholashdan maqsad ta`lim sifatini boshqarish orqali raqobatbardosh kadrlar tayyorlashga erishish, talabalarning fanlarni o‘zlashtirishida bo‘shliqlar hosil bo‘lishini oldini olish, ularni aniqlash va bartaraf etishdan iborat.

2. Reyting tizimining asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi:

  • talabalarda Davlat ta`lim standartlariga muvofiq tegishli bilim, ko‘nikma va malakalar shakllanganligi darajasini nazorat qilish va tahlil qilib borish;
  • talabalar bilimi, ko‘nikma va malakalarini baholashning asosiy tamoyillari: Davlat ta`lim standartlariga asoslanganlik, aniqlik, haqqoniylik, ishonchlilik va qulay shaklda baholashni ta`minlash;
  • fanlarning talabalar tomonidan tizimli tarzda va belgilangan muddatlarda o‘zlashtirilishini tashkil etish va tahlil qilish;
  • talabalarda mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish, axborot resurslari va elektron manbalardan samarali foydalanishni tashkil etish;
  • talabalar bilimini xolis va adolatli baholash hamda uning natijalarini vaqtida ma`lum qilish;
  • talabalarning fanlar bo‘yicha kompleks hamda uzluksiz tayyorgarligini ta`minlash;
  • o‘quv jarayonining tashkiliy ishlarini kompyuterlashtirishga, ya`ni ma`lumotlar bazasini shakllantirishga sharoit yaratish.

3. Fanlar bo‘yicha talabalar bilimini baholab borish reyting nazorati jadvallari va baholash mezonlari asosida amalga oshiriladi.

4. Fanlar bo‘yicha reyting nazoratlari jadvali har bir prof-o‘qituvchi tomonidan fan dasturi va xususiyatlaridan kelib chiqqan holda nazorat turi, soni va ularni o‘tkazish muddatlari, baholash mezonlarini o‘z ichiga olgan holda ishlab chiqiladi.

II. Nazorat turlari va uni amalga oshirish tartibi

1.  Nazorat turlari, jumladan JN va ON larni o‘tkazish tartibi va mezonlari, fan o‘qituvchisi tomonidan ishlab chiqilgan reyting nazoratlari jadvali kafedra mudiri tavsiyasi bilan fakultet o‘quv-uslubiy kengashida muhokama qilinadi va tasdiqlanadi hamda har bir fanning ishchi o‘quv dasturida mashg‘ulot turlari bilan birgalikda ko‘rsariladi.

2. Reyting nazorati jadvallari, nazorat turi, shakli, soni hamda har bir nazoratga ajratilgan maksimal ball, shuningdek joriy va oraliq nazoratlarning saralash ballari haqidagi ma’lumotlar fan bo‘yicha birinchi mashg‘ulotda dars olib boradigan professor-o‘qituvchi tomonidan talabalarga e’lon qilinadi va ularning daftarlariga yozdirib qo‘yiladi.

3. Talabalarning bilim saviyasi va o‘zlashtirish darajasining Davlat ta’lim standartlari talablariga muvofiqligini ta’minlash uchun quyidagi nazorat turlarini o‘tkazish nazarda tutiladi:

Joriy nazorat –talabaning fan mavzulari bo‘yicha bilim va amaliy ko‘nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda:

  • seminar;
  • laboratoriya;
  • amaliy mashg‘ulot;
  • test o‘tkazish;
  • suhbat;
  • nazorat ishi;
  • kollokvium;
  • uy vazifalarini tekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o‘tkaziladi.

JN lar soni fan bo‘yicha amaliy, sminar, laboratoriya mashg‘ulotlari uchun ajratilgan soatlar hajmidan klib chiqqan holda blgilanadi.

 Oraliq nazorat-smstr davomida o‘quv dasturining (tgishli fanning bir ncha mavzulvarini o‘z ichiga olgan) bo‘limi tugallangandan kyin talabaning bilim va amaliy ko‘nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Oraliq nazoratning soni (bir smtrda ikki martadan ko‘p o‘tkazilmasligi lozim) va shakli (yozma, og‘zaki, tst, przntatsiya va hokazo) o‘quv faniga ajratilgan umumiy soatlar hajmidan klib chiqqan holda kafdra tomonidan blgilanadi; Masalan: smst davomida haftasiga 2 soatli fan bo‘yicha 1 ta oraliq nazorat, haftasiga 4 yoki 6 soatli fan bo‘yicha 2 ta oraliq nazorat blgilash maqsadga muvofiq.

Yakuniy nazorat -smstr yakunida muayyan fan bo‘yicha nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarni talabalar tomonidan o‘zlashtirish darajasini baholash usuli.

Yakuniy nazorat asosan tayanch tushuncha va iboralarga asoslangan “Yozma ish” shaklida o‘tkaziladi. Ta'lim yo‘nalishlari va mutaxassisliklarining xususiyatlaridan klib chiqqan holda fakultt Ilmiy kngashi qarori bilan ko‘pi bilan umumkasbiy va ixtisoslik fanlarining 40 %dan yakuniy nazoratlar boshqa shakllarda (og‘zaki, tst va hokazo) ko‘rinishda o‘tkazilishi mumkin.

4. Oraliq nazoratlarni o‘tkazish jarayoni har bir kafdra mudiri tomonidan tuzilgan komissiya ishtirokida doimiy ravishda o‘rganib boriladi va uni o‘tkazish tartibi buzilgan hollarda oraliq nazorat natijalari bkor qilinishi mumkin. Bunday hollarda oraliq nazorat qayta o‘tkaziladi.

5. Univrsitt rktorining buyrug‘i bilan ichki nazorat va monitoring bo‘limi rahbarligida tuzilgan komissiya ishtirokida yakuniy nazoratni o‘tkazish jarayoni doimiy ravishda o‘rganib boriladi va uni o‘tkazish tartiblari buzilgan hollarda yakuniy nazorat natijalari bkor qilinadi. Bunday hollarda yakuniy nazorat qayta o‘tkaziladi.

6. Ryting jadvalida ko‘rsatilgan nazorat natijalarini kafdra majlisida muxokama qilish va tgishli qaror qabul qilib borish kafdra mudiri zimmasiga yuklatiladi.

7. O‘quv yili tugaganidan kyin ryting nazorati natijalariga ko‘ra talabalarni kyingi kursga o‘tkazish to‘g‘risida o‘rnatilgan tartibda qaror qabul qilinadi.

 

III. Baholash tartibi va mezonlari

1. Talabalarning bilim saviyasi, ko‘nikma va malakalarini nazorat qilishning reyting tizimi asosida talabaning har bir fan bo‘yicha o‘zlashtirish darajasi ballar orqali ifodalanadi.

2. Har bir fan bo‘yicha talabaning semestr davomidagi o‘zlashtirish ko‘rsatkichi 100 ballik tizimda baholanadi.

Ushbu 100 ball nazorat turlari bo‘yicha fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda kafedra tomonidan joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarga taqsimlanadi:

yakuniy nazoratga 30 ball;

joriy va oraliq nazoratlarga - 70 ball.

3. Talabaning reyting daftarchasiga alohida qayd qilinadigan kurs ishi (loyihasi, hisob-grafik ishlari), malakaviy amaliyot, fan (fanlararo) bo‘yicha yakuniy davlat attestatsiyasi, bitiruv malakaviy ishi va magistratura talabalarining ilmiy-tadqiqot va ilmiy-pedagogik ishlari, magistrlik dissertatsiyasi bo‘yicha o‘zlashtirish darajasi 100 ballik tizimda baholanadi.

4. Talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) 86-100 ball uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • xulosa va qaror qabul qilish;
  • ijodiy fikrlay olish;
  • mustaqil mushohada yurita olish;
  • olgan bilimlarini amalda qo‘llay olish;
  • mohiyatini tushunish;
  • bilish, aytib berish;
  • tasavvurga ega bo‘lish.

b) 71-85 ball uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • mustaqil mushohada yurita olish;
  • olgan bilimlarini amalda qo‘llay olish;
  • mohiyatini tushunish;
  • bilish, aytib berish;
  • tasavvurga ega bo‘lish.

v) 56-70 ball uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • mohiyatini tushunish;
  • bilish, aytib berish;
  • tasavvurga ega bo‘lish.

g) Quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi 0-55 ball bilan baholanishi mumkin:

  • aniq tasavvurga ega bo‘lmaslik;
  • javoblarda xatoliklarga yo‘l qo‘yilganlik;
  • bilmaslik.

5. Professor-o‘qituvchilar tomonidan muayyan fandan joriy va oraliq nazoratlar bo‘yicha aniq mezonlar ishlab chiqilib, kafedra mudiri tomonidan tasdiqlanadi va talabalarga yetkaziladi.

6. Yakuniy nazoratlar uchun baholash mezonlari va topshiriqlari kafedralar tomonidan ishlab chiqilib, fakultetlar Ilmiy-uslubiy kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

7. Talabalarning o‘quv fani bo‘yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar jarayonida tegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan ballardan kelib chiqqan holda baholanadi.

8. Talabaning fan bo‘yicha reytingi quyidagicha aniqlanadi:

bu yerda:

V - semestrda fanga ajratilgan umumiy o‘quv yuklamasi (soatlarda);  
O‘- fan bo‘yicha o‘zlashtirish darajasi (ballarda).

9. Fan bo‘yicha joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarning har biriga ajratilgan ballning 55 foizi saralash bali etib belgilanadi.

Joriy va oraliq nazoratlarning har biriga ajratilgan ballning saralash bali 55 foizdan ortiq ball to‘plagan barcha talabalar ushbu fan bo‘yicha yakuniy nazoratga kiritiladi.

Agar talaba yakuniy nazoratda shu nazorat turi bo‘yicha saralash balidan yuqori ball to‘plasa, bu ball joriy va oraliq nazoratlarda to‘plangan ballarga qo‘shiladi. Aks holda talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichi faqat joriy va oraliq nazoratlarning ballari yig‘indisidan iborat bo‘ladi.

10. Talabaning semestr davomida fan bo‘yicha to‘plagan umumiy bali har bir nazorat turidan belgilangan qoidalarga muvofiq to‘plagan ballari yigindisiga teng.

11. Joriy baholash mzonlari:

1. Laboratoriya ishini baholashda quyidagilar inobatga olinadi:

  • mustaqil nazariy tayyorgarlik darajasi (konspkt, og‘zaki savol-javob);
  • ishni bajarishdan maqsad va bajarish tartibini bilish;
  • ishni bajarish jarayonida olingan natijalar asosida hisoblashlarning to‘g‘ri amalga
  • oshirilganligi;
  • olingan natijalarni tahlil qilish orqali chiqarilgan xulosalarning ilmiyligi.

2. Amaliy mashg‘ulotlardagi baholash jarayonida quyidagilar inobatga olinadi:

  • mustaqil nazariy tayyorgarlik darajasi;
  • amaliy mashg‘ulot topshiriqlarini bajarish jarayonida nazariy bilimlarni to‘g‘ri

qo‘llay bilganligi (krakli formula, qonuniyatlar to‘g‘ri ishlatilganligi).

3. Sminar mashg‘ulotlarini baholash jarayonida quyidagilar inobatga olinadi:

  • sminar mavzusi doirasida ko‘rsatilgan savollar bo‘yicha konspktning mavjudligi;
  • mashg‘ulotga tayyorgarlik jarayonida tavsiya etilgan adabiyotlardan foydalanilganligi;
  • tavsiya etilgan adabiyotlardan tashqari qo‘shimcha adabiyotlardan (darslik, davriy
  • matbuot, Intrntdan olingan ma'lumotlar va hokazo) foydalanganligi;
  • sminar rjasida qo‘yilgan savollarga javoblarning aniq, ilmiy asoslanganligi;
  • har bir savol bo‘yicha xulosalarning to‘g‘riligi.

12. Oraliq baholash mzonlari:

  • fanning OB uchun blgilangan bo‘limi yoki qismi bo‘yicha nazariy bilimlarning to‘la
  • o‘zlashtirilganlik darajasi;
  • olingan nazariy bilimlarni qo‘llay bilish ko‘nikmalarining shakllanganlik
  • darajasi;
  • qo‘yilgan savollarga brilgan javoblarning ilmiy asoslanganligi;
  • o‘tilgan mavzular bo‘yicha mustaqil fikrlash qobiliyatini namoyon etganligi;
  • tavsiya etilgan adabiyotlardan tashqari, qo‘shimcha manbalardan foydalanilganligi;

13. Yakuniy baholash mzonlari:

  • fan bo‘yicha nazariy bilimlarning to‘la o‘zlashtirganlik darajasi;
  • olingan nazariy bilimlarni amalda qo‘llay bilish ko‘nikmalarining shakllanganligi;
  • qo‘yilgan savollarga brilgan javoblarning aniq va lo‘nda ilmiy asoslanganligi;
  • o‘tilgan fan bo‘yicha mustaqil fikrlash qobiliyatining shakllanganligi;
  • tavsiya etilgan adabiyotlar va qo‘shimcha manbalarni o‘zlashtirganligi.

 

IV.  Nazorat turlarini o‘tkazish muddati

 

1. Joriy va oraliq nazorat turlari profssor-o‘qituvchilarning kalndar tmatik rjasiga muvofiq fan xususiyati hisobga olingan holda fan o‘qituvchisi tomonidan ishlab chiqilgan ryting nazorat jadvallari asosida o‘tkaziladi.

2. Yakuniy nazorat smstrning oxirgi ikki haftasi mobaynida o‘tkaziladi.

3. Talaba fan bo‘yicha kurs loyihasi yoki kurs ishini ushbu fan bo‘yicha to‘plagan ballari umumlashtirilishiga qadar topshirishi shart.

4. Joriy va oraliq nazoratlarda saralash ballidan kam ball to‘plagan va uzrli sabablarga ko‘ra nazoratlarda qatnasha olmagan talabaga qayta topshirish uchun, navbatdagi shu nazorat turigacha, so‘nggi joriy va oraliq nazoratlar uchun yakuniy nazoratgacha bo‘lgan muddat briladi.

5. Kasalligi sababli darslarga qatnashmagan hamda blgilangan muddatlarda joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarni topshira olmagan talabalarga fakulii dkani farmoyishi asosida o‘qishni boshlagandan so‘ng ikki hafta muddatda topshirishga ruxsat briladi.

6. Talabaning smstrda joriy va oraliq nazorat turlari bo‘yicha to‘plangan ballari ushbu nazorat turlari umumiy balining 55 foizidan kam bo‘lsa yoki smstr yakunida joriy, oraliq va yakuniy nazorat turlari bo‘yicha to‘plangan ballar yig‘indisi 55 balldan kam bo‘lsa, u akadmik qarzdor hisoblanadi.

7. Akadmik qarzdor talabalarga smstr tugaganidan kyin qayta o‘zlashtirish uchun univrsitt rktorining buyrug‘i bilan bir oy muxlat briladi. Shu muddat davomida fanni o‘zlashtira olmagan talaba, fakultt dkani tavsiyasiga ko‘ra blgilangan tartibda rktorning buyrug‘i bilan talabalar safidan chilashtiriladi.

8. Talaba nazorat natijalaridan norozi bo‘lsa, fan bo‘yicha nazorat turi natijalari e'lon qilingan vaqtdan boshlab bir kun mobaynida fakultt dkaniga ariza bilan murojaat etishi mumkin. Bunday holda fakultt dkanining tavsiyasiga ko‘ra rktor buyrug‘i bilan 3 (uch) a'zodan kam bo‘lmagan tarkibda applatsiya komissiyasi tashkil etiladi. Applatsiya komissiyasi talabalarning arizalarini ko‘rib chiqib, shu kunning o‘zida xulosasini bildiradi.

9. Baholashning o‘rnatilgan talablar asosida blgilangan muddatlarda o‘tkazilishi hamda rasmiylashtirilishi fakultt dkani, kafdra mudiri, o‘quv-uslubiy boshqarma hamda ichki nazorat va monitoring bo‘limi tomonidan nazorat qilinadi.

 

V. Ryting natijalarini qayd qilish va tahlil etish tartibi

 

1. Talabaning fan bo‘yicha nazorat turlarida to‘plagan ballari smstr yakunida ryting qaydnomasiga butun sonlar bilan qayd qilinadi. Ryting daftarchasining “O‘quv rjalarida ajratilgan soat” soat ustuniga smstr uchun fanga ajratilgan umumiy o‘quv yuklama soatlari, “Fandan olingan baho” ustuniga esa 100 ballik tizimdagi o‘zlashtirishi qo‘yiladi. Talabaning saralash balidan past bo‘lgan o‘zlashtirishi ryting daftarchasida qayd etilmaydi.

2. har bir fan bo‘yicha o‘rkaziladigan nazorat turlarining natijalari guruh va profssor-o‘qituvchi jurnallari hamda qaydnomada qayd etiladi va shu kunning o‘zida (nazorat turi yozma ish shaklida o‘tkazilgan bo‘lsa, 2 kun ichida) talabalar e'tiboriga ytkaziladi.

3. Yakuniy nazorat natijalariga ko‘ra fan o‘qituvchisi talabalarning fan bo‘yicha rytingini anqilaydi hamda ryting daftarcha va qaydnomaning tgishli qismini to‘ldiradi.

4. Talabaning rytingi uning bilimi, ko‘nikmasi va malakalari darajasini bglilaydi.

Talabaning smstr (kurs) bo‘yicha umumiy rytingi barcha fanlardan to‘planagan ryting ballari yig‘indisi orqali aniqlanadi.

5. Talabalar umumiy rytingi har bir smstr va o‘quv yili yakunlangandan so‘ng e'lon qilinadi.

6. Diplom ilovasi yoki akadmik ma'lumotnomani dkanat tomonidan rasmiylashtirishda fan bir ncha smstr davom etgan bo‘lsa, rytinglar yig‘indisining o‘rtachasi olinadi.

7. Talabaning joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarda erishgan natijalari:

  • guruh jurnali
  • o‘qituvchining shaxsiy jurnali
  • ryting qaydnomasida

qayd etilgach, o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari dkanatlar tomonidan kompyutr bazasiga kiritilib, kafdralar, dkanatlar va o‘quv-uslubiy boshqarmada muntazam ravishda tahlil qilib boriladi.

8. Joriy, oraliq va yakuniy nazorat natijalari kafdra yig‘ilishlari, fakultt va

univrsitt Ilmiy kngashlarida muntazam ravishda muhokama etib boriladi va tgishli qarorlar qabul qilinadi.

 

VI. Yakuniy qoidalar

 

1. O‘zbkiston Rspublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi hamda O‘zbkiton Rspublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat tst markazi tst baholari va ryting ballarining xolisligini tkshirishni tashkil etish va nazorat qilish huquqiga ega.

2. Ushbu Nizomda blgilangan masalalar bo‘yicha klib chiqqan nizolar qonun hujjatlari asosida hal qilinadi.