O'zMU » Ma'lumotlar » Etika va estetika kafedrasi

O`zbkistonda jahon tilidagi etika va esttika fanlari asrlar davomida inson kamoloti jamiyat ravnaqi hamda davlat barqarorligiga xizmat qilib kelgan. Bu fanlarning taraqqiy etishida faylasuflar, adabiyotshunoslar, san’atshunoslarning xizmatlarini alohida ta’kidlash mumkin. Mamlakatimizda mazkur fanlarning yanada ravnaq topishida akdmik Ibrohim Mo`minovning xizmatlari katta bo`ldi. Ibrohim Mo`minov 60-yillardan boshlab O`zbkiston Fanlar Akadmiiyasi tizimida Esttika sktorini tashkil etdi. Unda dastlabki aspirantlar qabul qilindi va qator yoshlar Moskvaga o`qishga jo`natildi. Moskvaga borib ta'lim olgan talabalar esttika, falsafa, san'atshunoslik fanlari birikuvida yozilgan nomzodlik dissrtatsiyalarini muvaffaqiyatli himoya qildilar.

Mamlakatimizda etika va esttika fanlariga bo`lgan ehtiyojni hisobga olib, 1986 yilda Toshknt Davlat Univrsittida alohida fakulttlararo «Etika va esttika» kafdrasi tashkil etildi.

Yigirma yildan ortiq faoliyati davomida kafdraga dastlab filologiya fanlari nomzodi, dotsnt Hojimurod Rasulov (1986-1988 yy), so`ngra falsafa fanlari doktori, profssor Mahmudjon Nurmatov (1988-1993 yy), falsafa fanlari nomzodi, dotsnt Ibodulla Ergashv (1993-1994 yy), Filologiya fanlari nomzodi, O`zbkiston xalq yozuvchisi Muhammad Ali (1994-1996 yy), dotsnt Abdulla Shr (1996-1997 yy) falsafa fanlari doktori, profssor Erkin Umarov (1997-2002 yy), dotsnt Abdulla Shr (2004-2005 yy), falsafa fanlari doktori Oqnazar Qurbonmamadov (2005-2006 yy), lar rahbarlik qilganlar. 2006-o`quv yilidan buyon kafdraga falsafa fanlari nomzodi Bahodir Husanov rahbarlik qilib klmoqda.

Kafdra dastlab o`z faoliyatini 7 o`qituvchi bilan boshlagan bo`lsa, bugungi kunga klib 9 shtat birligida 12 ta profssor-o`qituvchilar faoliyat olib bormoqda. Shulardan 4 tasi fan doktori, 3 ta fan nomzodi, 4 ta katta o`qituvchi, 1ta o`qituvchi hamda 6 ta stajyor-tadqiqotchi-izlanuvchi va 2 ta katta ilmiy hodimlar faoliyat olib bormoqda.
Mamlakatimizning mustaqillikka erishishi esttika va etika sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borish uchun kng imkoniyatlar yaratdi. Hozirgi kunda 09.00.04-Esttika ixtisosligi bo`yicha stajyor-tadqiqotchi-izlanuvchi va katta ilmiy hodim asosida ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. 2000 yilda 5A220303-Esttika mutaxassisligi, 2005 yilda 5A 220304-Etika mutaxassisligidan magistratura ochildi. 2011 yilda ushbu  mutaxassisliklar birlashtirilib, 5A 120503-Etika va estetika mutaxassisligi ochildi va unga iqtidorli talabalar qabul qilindi.

 

KAFDRA FAXRLARI

 

Falsafa fanlari nomzodi, dotsnt Muhammadjonova La'lixon Ashuralivna

1992 yilda «Mustaqillik» ko`krak nishoni bilan taqdirlangan

2000 yilda «Oliy ta'lim a'lochisi» unvonini olgan.

2005 yilda Rspublika Hotin-qizlar qo`mitasining fahriy yorlig`i bilan taqdirlangan

2006 yilda «Xalq ta'limi a'lochisi» unvonini olgan

2006 yilda Toshknt shahar Hotin-qizlar qo`mitasining fahriy yorlig`i bilan taqdirlangan

2011 yilda «Mustaqillikning 20 yilligi» ko`krak nishoni bilan taqdirlangan

 

Dotsnt Abdulla Shr

1975 yildan O`zbkiston jurnalistlar uyushmasi a'zosi

1977 yildan O`zbkiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi

2000 yildan chop etilgan Rspublika Oliy o`quv yurtlari uchun mo`ljallangan «Axloqshunoslik» va «Esttika» fanlari namunaviy o`quv dasturlarining muallifi.

2003 yilda Rspublika Ustoz jamg`armasi maxsus diplomi va mukofoti sovrindori.

2003 yilda Oliy ta'lim a'lochisi.

2005 yildan hozirgacha O`zbkiston Falsafa jamiyatining O`zMU qoshidagi Boshlang`ich tashkiloti raisi.

«Toqat», «Yoshlik istiroblari», «Yonayotgan yo`l» kabi sh'riy to`plamlar muallifi.

Falsafa fanlari doktori, profssor Erkin Umarovich Umarov

1959 yildan O`zbkiston Tatr arboblari uyushmasi a'zosi

1980 yildan boshlab Rspublika tatrlarida bir qator asarlari sahnalashtirilgan

1994 yildan O`zbkiston Falsafa jamiyati Rayosati a'zosi

2007 yilda O`zbkiston Rspublikasi Oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligining «Eng yaxshi o`quv qo`llanmalar uchun» ta'sir etilgan mukofot sohibi.

 

KAFDRA ALOQALARI:

O'zbekiston Respublikasining “Ta'lim to'g’risida” gi Qonuni va “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” talablarini amalga oshirishda Oliy ta'lim va o'rta maxsus kasb-hunar ta'limining uzviyligi va uzluksizligini ta'minlash ta'lim, ilmiy-tadqiqot ishlari va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash samaradorligini oshirishni takomillashtirish hamda mamlakatimiz oliy ta'lim muassasalari  (bakalavriat va magistratura)da taxsil olayotgan talabalarni ilmiy-tadqiqot ishlariga  kngroq jalb etish, ta'lim bilan fanning samarali intgratsiyasini ta'minlash, ta'lim muasasalarida ilm-fanni jadal rivojlantirish va shu asosda raqobatbardosh kadrlar tayyorlashdan iboratdir.

Shu maqsadda kafdra quyidagi O`zRFA tizimidagi institutlar, rspublika oliy va o`rta maxsus kasb hunar ta'limi muassasalari, davlat va jamoat tashkilotlari bilan yaqindan hamkorlik qilib klmoqda.

O`zbkiston Rspublikasi Fanlar Akadmiyasi tizimi

O`zRFA I.Mo`minov nomidagi Falsafa va huquq istituti.

O`zbkiston Badiiy Akadmiyasi San'atshunoslik instituti.

O`zbkiston Rspublikasi Oliy va o`rta maxsus ta'lim muassasalari

O`zbkiston Davlat San'at instituti «San'atshunoslik va txnogn san'at» fakultti.

Toshknt Davlat Txnika univrsitti «Ma'naviyat asoslari va milliy istiqlol g`oyasi» kafdrasi.

Samarqand Davlat Universiteti «Ijtimoiy gumanitar fanlar» kafdrasi.

Milliy Rassomlik va Dizayn instituti «Amaliy san'at» fakultti.

Milliy Rassomlik va Dizayn instituti «Tasviriy san'at» fakultti.

Milliy Rassomlik va Dizayn instituti «Dizayn» fakultti.

Toshknt Arxitktura-qurilish instituti.

O`zbkiston Davlat konsrvatoriyasi «Orkstr cholg`ulari» fakultti.

O`zbkiston Davlat konsrvatoriyasi «Sharq musiqasi» fakultti.

O`zbkiston Davlat konsrvatoriyasi «Bastakorlik, musiqashunoslik va fortpiano» fakultti.

O`zbkiston Davlat konsrvatoriyasi «Estrada san'ati» fakultti.

O`zbkiston Davlat konsrvatoriyasi «Xonandalik va xor dirijyorligi» fakultti.

O`rta maxsus kasb-hunar ta'limi muassasalari

Toshknt Qurilish kommunal kasb-hunar kollji «Ijtimoiy-gumanitar fanlar» kafdrasi.

Toshknt shahar Yunusobod Dizayn kasb-hunar kollji «Ijtimoiy-gumanitar fanlar» kafdrasi.

O'zbekiston Milliy Universiteti qoshidagi  2-sonli Akademik litsey, S.Sirojiddinov nomli Akademik litsey va Zangiota Akademik litseylari

Jamoat tashkilotlari  tizimi

O`zbkiston Rspublikasi xalq ta'limi vazirligi, «Sog`lom alod uchun» xalqaro xayriya jamg`armasi «Sog`lom avlod uchun» ilmiy-tarbiyaviy, ommabop, bzakli oylik jurnal.

O`zbkiston Rspublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi, «O`zbktatr» ijodiy-ishlab chiqarish birlashmasi. «Tatr» adabiiy- badiiy, axborot-rklama jurnali.

O`zbkiston Badiiy akadmiyasi «San'at» jurnali.

 

FANDA ERISHILGAN YUTUQLAR

 

Kafdra ilk faoliyatini boshlaganda univrsittda faqat 2 ta fandan – etika hamda esttika fanlaridan mashg`ulotlar olib borgan bo`lsa, bugungi kunga klib unda profssor-o`qituvchilari tomonidan bakalavr ta'lim yo`nalishida 10 ta, magistratura mutaxassisliklarida esa 13 ta prdmtdan dars olib borilmoqda.

Falsafa fakultti rahbariyati va kafdramiz profssor-o`qituvchilarining sa'y harakati bilan bakalavr ta'lim yo`nalishida o`qitiladigan fanlarning soni va ko`lami yanada kngaydi. Kyingi yillarda Tarix fakulttining bakalavr ta'lim yo`nalishida «Muomala madaniyati», Falsafa fakulttining bakalavr ta'lim yo`nalishlarida «San’at falsafasi», «San’atning ma’naviy asoslari», «O’qituvchi nutq madaniyati», «Notiqlik san'ati»,  «Axloq falsafasi» «Nafosat falsafasi» fanlaridan, magistratura mutaxassisliklarida «Etikt», «Bioetika», «Axloqshunoslik va estetika tarihi», «Etika va estetikaning nazariy asoslari», «Axloqiy va estetik madaniyat» «Boshqaruv etikasi», «Atrof muhit, dizayn va texnika estetikasi», «Milliy axloqiy estetik qadriyatlar»,  «Amaliy etika va etiket», «Tasavvuf axloqshunosligi»,    «Etika va estetika fanlarini o’qitish metodikasi» kabi yangi, zamonaviy fanlarni o`qitishga asos solindi. Shuningdk, Falsafa fakultti falsafa ta'lim yo`nalishi 2 kurs talabalari uchun «Axloq falsafasi», 3-kurs talabalari uchun «Nafosat falsafasi» fanlaridan kurs ishi joriy etildiki, bu talabalar tomonidan fanni o`zlashtirishda, ilmga bo`lgan munosabatda ijobiy o`zgarishlarga olib kldi.

O`qitilayotgan fanlardan darslarning zamonaviy pdagogik txnologiyalar asosida o`tilishga katta e'tibor qaratildi. Kafdraning barcha a'zolari oxirgi uch yilda zamonaviy pdagogik txnologiyalar bo`yicha malaka oshirdilar. Buning natijasi o`laroq, «Etika», «Esttika», «Nafosat falsafasi», «Axloq falsafasi», «Notiqlik san'ati» kabi fanlarda zamonaviy pdagogik txnologiyaning «Klastr», «Aqliy hujum», «Matbuot konfrntsiyasi», «FSMU», «Skoroby», «Guruhlar bilan ishlar» singari mtodlardan samarali foydalanilmoqda.

Shuningdk, Falsafa fakultti Falsafa bo`limi bakalvr ta'lim yo`nalishi talabalariga dotsnt Abdulla Shr tomonidan «Axloq falsafasi» fanidan akadmik esslar yozish joriy qilindi. Bu esa talabaning mustaqil fikrlashga, muammo obktini ilmiy talqin etishga, badiiy tafakkurini o`stirishga, tvarak atrofdagi voqa-hodisalarni tran idrok qilishida o`zining samarali natijalarni brmoqda.

Kafdraning talabalar bilan olib boradigan faoliyati kng tarmoqlidir. Bu faoliyat o`quv jarayoni, ilmiy-tadqiqot ishlari, Ma'naviy-ma'rifiy ishlar ko`lami bilan blgilanadi. Garchand, kafdra, bakalar ta'lim yo`nalishi bo`yicha bitiruvchilar tayyorlaydigan kafdra bo`lmasa-da, talabalarning istaklariga ko`ra, har yili kafdra profssor-o`qituvchilari 20 dan ziyod Malakaviy ishlarga rahbarlik qiladilar.


Ayniqsa, kafdrada profssor-o`qituvchilari tomonidan olib boriladigan fanlarning mazmuni bvosita ma'naviy-ma'rifiy jarayonlarga tgishli bo`lganligi, shuningdk, kafdraning takchi profssor- o`qituvchilari tayanch ma'lumotlari san'at, adabiyot, madaniyat, ma'naviyat sohalariga  tgishli bo`lganligi bois olib boriladigan ma'rifiy ishlar muhim ahamiyatga ega. Jumladan, dotsnt La'lixon Muhammadjonova O`zMU Hotin-qizlar qo`mitasi raisi sifatida barcha ma'naviy-ma'rifiy ishlarning tashkilotchisi va faol ishtirokchisidir. Profssor Erkin Umarov «O`zbktatr» ijodiy uyushmasi a'zosi sifatida Univrsittdagi «Nihol», «Hazina» fstivallaridagi sahna ko`rinishlari bo`yicha o`zining amaliy maslahatini brib kladi. Katta o`qituvchi Dilbar Qodirova O`zbkiston Rspublikasi Bastakorlar uyushmasi a'zosi sifatida Univrsittda va Rspublika miqyosida o`tkaziladigan «O`zbkiston Vatanim-manim» qo`shiqlar ko`rik tanloviga talabalarni saralash va tayyorlash ishlarida yaqindan ko`mak brib kladi. Dotsnt Abdulla Shr O`zbkiston Yozuvchilar va jurnalistlar uyushmasi a'zosi, taniqli shoir sifatida, Univrsitt talabalari bilan ijodkorlarning qator uchrashuvlarini o`tkazib klmoqda.

Katta o`qituvchi Nilufar Agzamova kurs murabbiysi va ustoz sifatida talabalarga to`g`ri yo`llanma brishda, hayot yo`llarini to`g`ri blgilashda o`zlarining qimatli maslahatlari yordam brmoqda.

Bundan tashqari, kafdra profssor-o`qituvchilarining ma'naviy-axloqiy mavzularga doira chop etgan ilmiy ishlari ham salmoqlidir. Xususan, prof.ssor E.Umarovning «Til va nutq qiyofasi», falsafa fanlari nomzodi B.Husanovning «O`zMUda ma'naviyat kunlarini o`tkazish: tajriba va muammolar», dotsnt L.Muhammadjonovaning «Oila ma'naviyati – jamiyat ko`zgusi», katta o`qituvchi N.Agzamovaning «Yoshlarni bag`riknglik g`oyalari asosida tarbiyalashda musiqa san'atining o`rni» mavzularidagi ilmiy ishlari ma'naviy-axloqiy tarbiya jarayonida o`zining muhim ahamiyatga ega ekanligi bilan alohida o`ringa ega.



Ilmiy-tadqiqot ishlari esttik tafakkur tarixi, esttikaning umumnazariy masalalari, zamonaviy esttikaning global muammolariga doir mavzular yo`nalishida tadqiq qilinadi. Bugungi kungacha aspirantlarimiz, doktorantlarimiz va tadqiqotchilarimiz tomonidan esttika va uning tarmoq sohalari, axloq va uning zamonaviy ta'limotlari, madaniyat va uning umuminsoniy tamoyillari bilan uzviylikda bir qator tadqiqot ishlari amalga oshirildi va dissrtatsiyalar himoya qilindi.

2000 yilda kafdra qoshida 5A 220303 – Esttika, 2005 yilda 5A 220304-Etika mutaxassisliklari bo`yicha magistratura ochildi. Hozirgi kunga klib, bu mutaxassisliklar birlashtirilib, 5A 120503-Etika va estetika mutaxassisligi ochildi va 7 ta magistr taxsil olmoqda.

Kafdradagi magistratura – ta'lim oluvchilarning yuksak tayyorgarlik darajasi malakasi, madaniy ma'naviy-axloqiy saviyasining sifatiga nisbatan qo`yiladigan zarur talablarni blgilab bruvchi davlat ta'lim standartlarini yaratish va joriy etish asosida shakllantirilgan.